Za dużo witamin? Nawet zdrowe rzeczy mogą szkodzić. Prawdziwa historia klientki ku przestrodze

Witaminy kojarzymy ze zdrowiem. Im więcej, tym lepiej? Wręcz przeciwnie. W dobie „megadawek”, zaleceń z internetu i dostępnych bez recepty suplementów łatwo przesadzić nawet z czymś, co ma wspierać zdrowie. Przedawkowanie witamin nie jest wprawdzie tak częste jak ich niedobór, ale jego konsekwencje mogą być poważne – i często bywają przeoczone.

Które witaminy mogą stanowić zagrożenie?

Witamina D

• Co może się stać: Odkładanie wapnia w naczyniach krwionośnych i tkankach miękkich, kamienie nerkowe, arytmia, zmęczenie, wymioty.
• Typowy błąd: Długotrwałe przyjmowanie 5000–10 000 IU dziennie „na wszelki wypadek”, bez kontroli laboratoryjnej.

Witamina A

• Ryzyko: Uszkodzenie wątroby, bóle głowy, wypadanie włosów, niewyraźne widzenie.
• Największe ryzyko: Retinol pochodzący ze źródeł zwierzęcych i suplementów (nie beta-karoten).
• Okres krytyczny: Ciąża – istnieje ryzyko uszkodzenia płodu.

Witamina E

• Co może się stać: Zwiększone ryzyko krwawień, zmęczenie, osłabienie mięśni.
• Powód: Jako witamina rozpuszczalna w tłuszczach jest magazynowana w organizmie.

Witamina K2

• Ryzyko jest niewielkie, ale wysokie dawki mogą wpływać na działanie leków rozrzedzających krew.

Witaminy z grupy B

• Zwykle są wydalane z moczem, ale istnieją wyjątki:
  • B6 (pirydoksyna): Przy dawkach powyżej 100 mg dziennie może dojść do neuropatii – mrowienia i utraty czucia.
  • Niacyna (B3): Wysokie dawki mogą powodować zaczerwienienie skóry, a także uszkodzenie wątroby.

Historia z praktyki: „Robiłam wszystko dobrze – a mimo to zatrułam się witaminami”

Klientka Jana (45 lat) zgłosiła się z przewlekłym zmęczeniem, bólem stawów i dolegliwościami żołądkowymi. Podczas szczegółowego wywiadu okazało się, że przez około rok przyjmowała 8000 IU witaminy D dziennie, ponieważ „polecono jej to w mediach społecznościowych”. Nigdy jednak nie zbadała poziomu witaminy D we krwi. Badania laboratoryjne wykazały poziom witaminy D znacznie powyżej górnej granicy (ponad 180 nmol/l) oraz podwyższony poziom wapnia we krwi. Diagnoza? Przewlekłe zatrucie witaminą D z odkładaniem wapnia w nerkach. Wymagało to leczenia i odstawienia wszystkich suplementów na kilka miesięcy.

Jana była w szoku – „przecież chciałam tylko być zdrowa”.

Jak zapobiegać „zatruciu witaminami”?

• Zbadaj, zanim zaczniesz suplementację. Poziom witaminy D, B12, żelaza czy witaminy A można standardowo zbadać w laboratorium.
• Celowana suplementacja. Przyjmuj tylko witaminy, których rzeczywiście potrzebujesz, w dawkach odpowiednich do Twojego stanu.
• Uważaj na multiwitaminy. Dzienne dawki mogą się nieoczekiwanie sumować, szczególnie jeśli jednocześnie stosujesz kilka preparatów.
• Obserwuj swój organizm. Nudności, zmęczenie, wysypka lub bóle głowy mogą być objawami zatrucia.
• Skonsultuj się ze specjalistą – to najlepsza rada na zakończenie.

Autor: Ing. Eva Kocurková